مطرح نبود از اين رو ، استراق سمع از طريق عوامل نفوذى انجام مىشد و بسيار كارايى داشت . رسول خدا صلى الله عليه و آله به اين منبع نيز ، توجه كامل داشت . به‌عنوان مثال : در غزوهء حُنَيْن ، به ابْن ابى حَدْرَدْ فرمود : در صفوف دشمن نفوذ كن تا اخبارى از آنان براى ما بياورى ، و ببين كه مالك ( فرمانده دشمن ) چه مىگويد ؟ ابن ابى حَدْرَدْ در جمع فرماندهان قوم نفوذ كرد و با ديدن دشمن و شنيدن سخن آنان ، طرح و برنامه‌هاى آنان را به حضرت گزارش داد . « 1 » - آثار به جاى مانده : همواره نمىتوان به هنگام درگيرى به فعاليّت دشمن ، پى برد . ولى مىتوان از آثار به جا مانده مثلًا از ردّ پاى نيروها ، وسائل نقليه ، جاى چرخ خودروهاى مورد استفاده ، وسايل و اشياى باقيمانده و . . . تلاش‌ها و فعاليت‌هايش را كشف نمود . در غزوهء « ذات الرِقاع » ، وقتى پيامبر صلى الله عليه و آله شنيد كه قوم ثَعْلَبَه و نَمِر ، نيروهاشان را بسيج كرده‌اند تا به قلمرو اسلام يورش آورند ، با چهارصد نفر حركت كرد و در محلى به نام « مشقره » توقف نمود و گشتىهاى خود را براى كسب خبر اعزام كرد . آنان خبر آوردند كسى را نديدند ، امّا آثار تازه‌اى از ردّپاى اسب و شتر به چشم خورده است . حضرت و يارانشان پس از شنيدن اين گزارش ، به سرعت آن آثار را رديابى كردند تا به محل تجمّع دشمن رسيدند ، امّا كسى را نيافتند زيرا دشمن به قلهء كوه‌ها پناه برده بود . « 2 »

--> ( 1 ) - المغازى ، ج 3 ، ص 893 ؛ اعلام الورى ، ص 120 ؛ طبقات ، ج 2 ، ص 150 و سيره ابن هشام ، ج 4 ، ص 82 . ( 2 ) - الصحيح من سيرة النبى ، ج 8 ، ص 268 .